Pojawiają się spekulację, że rząd mógłby, w drodze rozporządzenia wprowadzić stan klęski żywiołowej. Jako, iż prawo konstytucyjne jest przedmiotem mojego niezwykłego zainteresowania, przynajmniej do jutra, wyjaśnijmy, kiedy należy wprowadzić stan wyjątkowy.

Podstawowe dwie przesłanki:
- katastrofa naturalna
- awaria techniczna.

“których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu o wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków” (ustawa o klęsce żywiołowej)

Oczywiście, mamy do czynienia z katastrofą naturalną. Jednak czy wprowadzenie stanu klęski żywiołowej jest nieuniknione? Nie każda katastrofa naturalna wymaga wprowadzenia od państwa stanu nadzwyczajnego.

Sprawa jest uregulowana w Konstytucji RP – Artykuł 228.

1) zasada wyjątkowości – stan nadzwyczajny może być wprowadzony tylko w wyjątkowych okolicznościach, gdy środki konstytucyjne okażą się niewystarczające.

Pytanie: czy obecne środki konstytucyjne są niewystarczające?

2) zasada legalności – polecam art. 228, ustęp 2, 3 ,4. Dla tego omówienia są one bez różnicy, z punktu widzenia prawa, to podstawa.

3) zasada proporcjonalności – ograniczenia wolności i praw jednostki muszą być adekwatne do zagrożenia, a jakie ograniczenia dopuszcza ustawa o stanie klęski żywiołowej?

Dotyczyć one mogą m.in. wolności działalności gospodarczej, wolności osobistej, nienaruszalności mieszkania, wolności przemieszania się i prawa własności. Nie ulega wątpliwości, iż w stanie nadzwyczajnym, zawieszenie niektórych prawo i wolności jednostki może stać się konieczne, aczkolwiek w tym przypadku sytuacja nie wydaje się aż tak dramatyczna, jak chociażby w 1997 roku.

4) zasada ochrony systemu prawa RP – to mniej istotne, określa jakie akty normatywne nie mogą być zmieniane w czasie trwania stanu nadzwyczajnego.

5) zasada celowości

I najważniejszego z naszego punktu widzenia

6) zasada ochrony organów przedstawicielskich – m.in. zakłada, iż przedłużeniu ulega kadencja prezydenta RP na czas trwania stanu klęski żywiołowej, a wybory mogą być przeprowadzone najwcześniej 3 miesiące po zakończeniu stanu nadzwyczajnego. Dwudziestego czerwca nie odbyłby się zatem wybory prezydenckie.

Wątpliwe zatem, by Rada Ministrów zdecydowała się wprowadzić stan klęski żywiołowej. Sytuacja tragiczna i fatalna, ale nie wymagająca podjęcia aż tak drastycznych kroków.

Zainteresowanych odsyłam do Konstytucji (rozdział XI – Stany nadzwyczajne) oraz ustawie o stanie klęski żywiołowej. Dla chętnych – “Prawo konstytucyjne”, podręcznik autorstwa Leszka Garlickiego, w którym wszystkie te kwestie są wyjaśnione.