Woodrow Wilson, prezydent Stanów Zjednoczonych, w czasie trwania I wojny światowej w styczniu 1918 zaproponował w ostatnim, 14-stym punkcie, powołanie Ligi Narodów. W jego zamyśle miała to być organizacja międzynarodowa, która zajmowałaby się utrzymaniem pokoju na świecie. Powstała koncepcja tzw. zbiorowego bezpieczeństwa. Wilson wierzył, iż taka organizacja będzie zdolna utrzymać pokój. Jego pomysł został zaakceptowany przez większość przywódców politycznego świata, z wyjątkiem Rosji bolszewickiej, Niemiec. Przede wszystkim sam Wilson jednak nie był w stanie wprowadzić Stanów Zjednoczonych do Ligi. Podstawą prawną do powołania Ligi Narodów stał się traktat wersalski. Powołaniu Ligi Narodów przyświecały więc idee związane z utrzymaniem pokoju. Utworzono w ten sposób również forum, którego celem było rozwiązanie bieżących problemów gospodarczych i politycznych. Debatowano również na temat rozbrojenia. Zadaniem Ligi Narodów było zatem kontrolowanie sytuacji międzynarodowej w Europie w latach międzywojennych. Jej istnienie miało skutecznie zapobiegać wojnie i niesprawiedliwości. O ile można pozytywnie oceniać same idee przyświecające założeniu Ligi Narodów, o tyle trzeba zaznaczyć, że Liga Narodów nie była w stanie sobie poradzić zarówno z częścią problemów bieżących (Mandżuria, Abisynia, rozmowy rozbrojeniowe), jak i z najważniejszym zadaniem – zapewnieniem stałego pokoju w Europie. W swojej pracy chciałbym przedstawić różne sposoby realizacji celów i idei Ligi Narodów w dwudziestoleciu międzywojennym. Podział pracy będzie opierał się na zakreśleniu różnych koncepcji, kompetencji, struktury i członków Ligi Narodów w jednej części, a w drugiej zaś skupię się na kwestiach międzynarodowych, którymi zajmowała się Liga Narodów. Cezurą czasową będzie powołanie Ligi Narodów oraz wybuch II wojny światowej, które położył de facto kres znaczeniu politycznemu znaczeniu tej organizacji (formalnie rozwiązano ją dopiero po wojnie).

Liga Narodów funkcjonowała w dwudziestoleciu międzywojennym. Powstała na mocy traktatu wersalskiego. Jej siedzibą została Genewa.. Członkami Ligi Narodów stawały się prawie wszystkie państwa świata. Trzeba zaznaczyć jednak, że niezwykle istotne jest, iż do grona państw członkowskich Ligi Narodów nie należały nigdy Stany Zjednoczone. Kongres dwukrotnie odrzucił możliwość wejścia do Ligi Narodów. Oznaczało to, że organizacja ta pozbawiona zostanie najważniejszego elementu politycznego i gwaranta stabilności. Woodrow Wilson, który wymyślił koncepcję Ligi Narodów – nie był w stanie doprowadzić do wejścia Stanów Zjednoczonych do tej organizacji. Ligę zdominowały więc państwa zachodnioeuropejskie. Nie były one jednak na tyle zdeterminowane, ani skuteczne, by skutecznie wprowadzić idee Wilsona w życie. Państwa europejskie nie były w stanie porozumieć się w wielu kwestiach, ponadto niemożliwe okazało się utrzymanie pokoju. Liga Narodów była organizacją międzynarodową. Państwa członkowskie starały się ją podporządkować własnym interesom. Koncepcja bezpieczeństwa zbiorowego istniała jedynie teoretycznie, nie wprowadzano jej de facto w życie, co związane było z wspomnianym już brakiem determinacji oraz strukturą członkowską. Niemcy wstąpiły do Ligi dopiero w 1926 (co związane było z podpisaniem w roku 1925 traktatów lokarneńskich), aby już w 1933r z niej wystąpić (zerwanie konferencji rozbrojeniowej w Genewie). Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich wstąpił do Ligi w 1934r, a został wyrzucony w wyniku ataku na Finlandię. Miało to wymiar jedynie prestiżowy.

Liga Narodów składała się ze Zgromadzenia Ogólnego i Rady Ligi Narodów. Każde państwo należące do organizacji posiadało jeden głos w Zgromadzeniu Ogólnym. Na posiedzeniach zajmowano się sprawami mniej ważnymi, ustalano sprawy podstawowe, głosowano deklaracje. Dużą ważniejsza była Rada Ligi Narodów. Składała się ona z członków stałych (np. Francja, Wielka Brytania) oraz niestałych, powoływanych na 2-letnią kadencję (dwukrotnie powoływana była Polska). To w Radzie Ligi Narodów podejmowane były najważniejsze decyzje dotyczące pokoju,, miała możliwość nałożenia sankcji na państwo, które działało przeciwko pokojowi. Rada Ligi Narodów była jednak bardzo nieskuteczna, co pokazuje przykład Włoch, na które nałożono jedynie drobne sankcje ekonomiczne, które nie miały wpływu na dalszą politykę Włoch. Kompetencją Ligi Narodów było tez przydzielanie mandatów na określone terytoria (np. Wielka Brytania dostała mandat na Palestynę, a Polska na Galicję Wschodnią).

Niektórym państwom członkowskim narzucono też tzw. mały traktat wersalski, który miał chronić mniejszości narodowe np. w Polsce czy Czechosłowacji. Pozwalał on mniejszościom narodowym do składania skarg do Ligi Narodów, w przypadku, gdyby uznałyby one, że ich prawa nie są respektowane. Była to istotna kwestia dla Czechosłowacji i mniejszości niemieckiej, która znajdowała się w Sudetach. Niemcy nie podpisali małego traktatu wersalskiego.

Liga Narodów zajmowała się sprawami granic europejskich. W tym kontekście należy wspomnieć o Polsce, której kształt w dużej mierzy zależał od plebiscytów. Liga Narodów nadała tez Polsce Galicję Wschodnią na 25 lat. Szczególne rozwiązanie wybrane zostało dla Wolnego Miasto Gdańsk. Przebywał w nim stały komisarz Ligi Narodów. Wolne Miasto Gdańsk znajdowało się pod nadzorem Ligi Narodów. Istotne jest, że sprawy zagraniczne Wolnego Miasta Gdańsk prowadziła Polska. Gdańsk znalazł się też w polskiej strefie celnej. Liga zajmowała się też mediacją w sprawach związanych z Polską. Innym wydarzeniem, w którym brała udział, jest spór o Kłajpedę w roku 1923. Ostatecznie, na co wpływ miała też sama organizacja, została ona włączona do Łotwy. Jak więc można zauważyć, na początku swojego istnienia była to organizacja, które spełniała w podstawowy sposób swoje założenia (dotyczące pokoju). Państwa Europy Zachodniej za pomocą Ligi wpływały na bieg spraw europejskich. Liga stałą się instrumentem służącym do załatwienia bieżących problemów na arenie międzynarodowej. Z czasem jednak to znaczenie zaczęło się zmniejszać. Liga stała się miejscem ścierania interesów i forum do sporów. Sytuację pogorszyło również przyjęcie Niemiec, które od razu otrzymały też stały głos w ramach Rady Ligi Narodów (1926). Za pozytywne można uznać mediowanie w sporze polsko-litewskim. W roku 1928 państwa Ligi Narodów podpisały się pod paktem Kellogga-Brianda, który zakładał wyrzeczenie się wojny jako środka polityki zagranicznej. Zakładał, że wszystkie państwa wystąpią przeciwko narodowi, który złamie pakt. Ne opisano jednak, w jaki sposób te państwa miałyby reagować, sam pakt dawał pole do szerokiej interpretacji. Nie istniało żadne narzędzie wpływu na państwa łamiące pokój, toteż dokument ten traktować można jedynie w ramach deklaracji (podpisanej też przez Niemcy czy ZSRR). Dla państw Ligi ważniejsze było jednak znaczenie propagandowe. Przyjęte rozwiązania, w ramach Ligi Narodów oraz paktu Kelogga-Brianda, okażą się nieskuteczne.

Na początku lat 30-stych Japonia zajęła Mandżurię oraz stworzyła marionetkowe państwo Mandżukao. Sprawami stała się przedmiotem obrad Ligi Narodów. Japonia złamała prawo międzynarodowe. Była jednocześnie członkiem Ligi Narodów. Ta jednak, z uwagi na małe znaczenie Mandżurii z punktu widzenia państw europejskich oraz niechęć do podejmowania kroków przeciwko Japończykom, postanowiła wysłać na miejsce specjalną komisję. Napisała ona raport, który usankcjonował zajęcie Mandżurii przez Japonię. Liga Narodów tym samym zdradziła ideę sprawiedliwości i zaakceptowała złamanie pokoju przez jednego ze swoich członków. Był to jednoznaczny dowód słabości organizacyjnej i politycznej. Utworzył się dzięki temu pewien precedens.

Również na początku lat 30 w Genewie toczyły się rozmowy rozbrojeniowe. Dotyczyły m.in. wyporności floty, lotnictwa, ilości żołnierzy, broni pancernej itd. Brały w nich udział państwa Ligi Narodów. Ścierały się ze sobą interesy państw członkowskich. Ponownie Liga okazała się organizacją nieskuteczną. Nie tylko nie udało się dojść do porozumienia w kluczowych sprawach, ale to właśnie konferencja rozbrojeniowa stałą się pretekstem do wystąpienia Niemiec z Ligi. Był to początek agresywnej polityki zagranicznej Adolfa Hitlera. Nie zostały wypracowane żadne procedury, ani sposoby działania, które byłyby w stanie powstrzymać III Rzeszę przed wystąpieniem i zerwaniem konferencji genewskiej. Hitler, korzystając z wynegocjowanego przez wcześniejsze rząd w 1932r. równouprawnienia w sprawach uzbrojenia, uznał, że może opuścić organizację z korzyścią dla Niemiec. Liga Narodów była wbrew jego interesom, szczególnie po korzystnym dla Polski rozwiązaniu problemu Rady Portu i Dróg Morskich.

Sytuacją, w wyniku której prestiż Ligi Narodów ucierpiał najbardziej była sprawa Abisynii. Była ona członkiem Ligi Narodów, została zaatakowana w 1935r przez Włochy, ostatecznie Włosi zajęli ją w roku 1936. Liga była bezradna, pomimo apeli cesarza Abisynii – Hajle Sellasje, nie zmusiła Benito Mussoliniego do wycofania się. Znowu niemożliwe okazało się zrealizowanie koncepcji pokoju i sprawiedliwości. Nie podjęto żadnych kroków militarnych wobec Włoch. Nałożono jedynie drobne sankcje gospodarcze, które nie obejmowały handlu ropą. Liga Narodów okazała się niezdolna do chronienia jednego ze swoich członków przed innym. Wszelkie deklaracje o pokoju straciły sens i znaczenie.

Liga Narodów niezdolna była tez do skutecznej reakcji podczas następnych kryzysów międzynarodowych. Nie zareagowała na remilitaryzację Nadrenii (1936), anschluss Austrii (1938(, kryzysie sudeckim czy ultimatum w sprawie Kłajpedy dla Łotwy (1939). O dalszych losach Europy w całości decydowały Wielka Brytania, Francja, Włochy i Niemcy.
Liga Narodów miała za zadanie obronienie pokoju. Była to główna idea Wodorowa Wilsona.. Nie udało się jej zrealizować, nie wprowadzono również w praktyce koncepcji zbiorowego bezpieczeństwa. Państwa Ligi nie były zdolne do obrony pokoju. Duży wpływ na to miała skomplikowana sytuacja wewnętrzna w wielu krajach, gdzie społeczeństwa sprzeciwiały się zdecydowanym działaniom. Na Ligę Narodów wpływ miały też przemiany polityczne w dużej części państw europejskich. Państwa autorytarne i totalitarne nie były gotowe zaakceptować postanowień Ligi Narodów. Liga zaś nie miała środków, by te państwa zdyscyplinować. Należy jednak zauważyć, że na początku swojego istnienia Liga Narodów była skuteczna i przyczyniła się do ustabilizowania sytuacji politycznej w Europie, szczególnie w latach 20-stych. Skutecznie też mediowała w niektórych sporach międzynarodowych. Niepowodzenie idei Ligi Narodów można też wiązać z istnieniem sprzecznych interesów jej członków i brakiem utworzenia skutecznych mechanizmów kontrolujących jej członków. Nade wszystko wyróżnić należy brak akcesji Stanów Zjednoczony, który spowodował zmniejszenie znaczenia i rangi Ligi. Kluczowymi wydarzeniami były też zajęcie Mandżurii oraz atak na Abisynię. To właśnie wtedy Liga pokazała w największym stopniu swoją nieskuteczność w obronie pokoju. Państwa, które dążyły do rewizji postanowień traktatu wersalskiego, mogły prowadzić swoją politykę w sposób nieskrępowany. Nie udało się obronić szlachetnych idei. W drugiej połowie lat 30-stych zdawały sobie sprawę z tego praktycznie wszystkie państwa. Istnienie Ligi stało się niepotrzebne. Idei Ligi Narodów nie udało się wprowadzić w życie.